Graffiti is allang meer dan straatkunst: van lokale muren tot internationale workshops

Graffiti roept bij veel mensen nog steeds het beeld op van kleurrijke letters, spuitbussen en beschilderde muren in grote steden. Maar de cultuur achter graffiti is veel breder geworden. Wat ooit vooral op straat ontstond als onderdeel van de hiphopcultuur, heeft inmiddels ook een plek gekregen in kunstprojecten, festivals, het onderwijs en creatieve activiteiten voor groepen. Van CKV lessen op scholen tot aan tentoonstellingen in diverse musea.

Die ontwikkeling laat zien dat graffiti niet alleen draait om het eindresultaat op een muur. Het gaat ook om identiteit, creativiteit, samenwerking en de vrijheid om een eigen stijl te ontwikkelen.Ook in Flevoland is graffiti steeds zichtbaarder. In Lelystad zijn verschillende kleurrijke muurschilderingen te ontdekken, onder andere rond het Stadshart en ’t Lelycentre. Visit Lelystad heeft hiervoor zelfs een eigen street art-route. Ook in Emmeloord is graffiti ingezet om de buurt te verbinden: op het Dommelplein maakten kinderen in 2013 samen met graffiti-artiest Stefan Alberts een kunstwerk rond sport. Zulke projecten laten zien hoe street art niet alleen straten opfleurt, maar ook bewoners en jongeren actief bij kunst en hun eigen omgeving betrekt.

Van straatcultuur naar een internationale kunstvorm

Graffiti heeft zijn moderne wortels in de stedelijke jongerencultuur van onder meer New York. Namen, letters en herkenbare stijlen werden op muren, treinen en andere openbare oppervlakken aangebracht. Schrijvers ontwikkelden hun eigen handtekening en techniek, waardoor graffiti uitgroeide tot een herkenbare visuele cultuur.

In de loop der jaren veranderde ook de manier waarop mensen naar graffiti kijken. Naast traditioneel graffitiwerk ontstond een bredere streetartbeweging, met onder andere grote muurschilderingen, figuratieve kunst en maatschappelijke boodschappen. Kunstenaars gebruiken muren en gebouwen steeds vaker als een groot canvas om een verhaal te vertellen of een omgeving een ander karakter te geven.

Dat is inmiddels op veel plekken ter wereld zichtbaar. Van Europese steden als Berlijn, Barcelona en Lissabon tot grote stedelijke gebieden buiten Europa: street art heeft in iedere omgeving een eigen uitstraling en lokale invloeden. In vele steden zijn ook diverse legale graffiti muren opengesteld door de overheid en gemeentes waar je legaal graffiti kan spuiten. Deze legal graffiti walls komen overal wel voor in bijna elke stad en kun je graffiti spuiten zonder zorgen en je talenten ontwikkelen.

Zelf graffiti maken: meer dan alleen een spuitbus gebruiken

De belangstelling voor graffiti beperkt zich niet tot het bekijken van kunstwerken. Steeds meer mensen willen zelf ervaren hoe het is om met spuitbussen te werken en een eigen ontwerp te maken.

Een begeleide graffiti workshop begint doorgaans met een kennismaking met de achtergrond en technieken van graffiti. Deelnemers leren bijvoorbeeld hoe ze een spuitbus controleren, lijnen aanbrengen, kleuren combineren en diepte creëren. Vaak maken ze eerst een ontwerp op papier voordat ze met verf aan de slag gaan.

Juist dat proces maakt de activiteit toegankelijk voor mensen zonder tekenervaring. Het draait niet om het maken van een perfect kunstwerk, maar om experimenteren, keuzes maken en iets persoonlijks creëren. Voor scholen kan graffiti aansluiten bij kunstvakken, cultuurdagen en creatieve projectweken. Bedrijven gebruiken het soms als gezamenlijke activiteit waarbij collega’s op een andere manier samenwerken. Ook voor families, jongeren en evenementen is het een praktische manier om kennis te maken met een kunstvorm die normaal gesproken vooral in de openbare ruimte wordt gezien.

Een internationale wereld van kunstenaars en creatieve projecten

De graffitiwereld kent geen vaste grenzen. Stijlen, technieken en ideeën reizen mee met kunstenaars en worden op verschillende plekken opnieuw geïnterpreteerd. Een muur in Berlijn heeft bijvoorbeeld een andere culturele context dan een muurschildering in Amsterdam, Parijs of Lissabon.

Ook workshops en creatieve projecten worden steeds internationaler georganiseerd. Graffitifun is een voorbeeld van een organisatie die vanuit Amsterdam is gegroeid naar een internationale aanbieder van graffiti workshops en streetartprojecten. De organisatie werd in 2005 opgericht en werkt inmiddels met een eigen team van professionele kunstenaars en een wereldwijd netwerk van artiesten onder de tak Graffitifunworld.

Via de graffiti organisatie Graffitifunworld worden internationale activiteiten en projecten samengebracht. Het graffiti bedrijf en platform richt zich op verschillende doelgroepen, waaronder scholen, bedrijven, festivals en particuliere groepen over de gehele wereld. Van graffiti workshops in Sydney tot aan graffiti workshop in New York tot Rio de Janeiro.

Creativiteit als verbinding tussen mensen

Een bijzonder aspect van graffiti is dat de activiteit mensen met verschillende achtergronden bij elkaar kan brengen. Niet iedereen hoeft dezelfde smaak of ervaring te hebben om samen iets te maken. De een kiest voor grote letters, de ander werkt liever met kleurvlakken, vormen of illustraties.

Bij groepsprojecten kan dat leiden tot één gezamenlijk kunstwerk waarin verschillende ideeën samenkomen. Dat maakt graffiti interessant voor onderwijs, buurtactiviteiten en evenementen waarbij ontmoeting en samenwerking centraal staan.

Ook in regio’s buiten de grote steden kan deze kunstvorm een plek krijgen. Een creatieve workshop hoeft niet per se plaats te vinden in een bekende graffitiwijk of bij een grote streetartmuur. Met geschikte materialen, begeleiding en een passende locatie kunnen deelnemers op veel verschillende plekken zelf aan de slag.

Van kijken naar zelf creëren

Graffiti is in de afgelopen decennia uitgegroeid van een herkenbare straatcultuur tot een veelzijdige vorm van creatieve expressie. De kunstvorm blijft zich ontwikkelen, juist doordat kunstenaars wereldwijd hun eigen invloeden en technieken toevoegen.

Wie meer wil weten over de mogelijkheden, kan zich verdiepen in graffiti workshops op internationale locaties. Daarmee wordt zichtbaar hoe een kunstvorm die op straat begon, mensen op allerlei plekken samenbrengt om zelf iets te ontwerpen en te maken.